De vrouw met het blauwste bloed van de wereld


 
Over de hertogin van Alba doen twee mooie uitspraken de ronde.
 
Er wordt gezegd dat zij ‘Spanje van noord naar zuid kan doorkruisen zonder haar eigen grondgebied te verlaten’ en dat zelfs de koningin van Engeland de hertogin zou moeten laten voorgaan als het protocol zou worden gevolgd’. Of dit nu waar is of niet, een feit is dat er niemand op deze aardbol rondloopt met meer adellijke titels dan de achttiende hertogin van Alba, Cayetana Fitz-James Stuart.
 
Er gaat dan ook geen week voorbij of de hertogin van Alba duikt op in de glamourpers, die altijd wel weer wat nieuws weet te berichten over de excentrieke hertogin. Ook afgelopen week stond ze weer op de voorpagina’s. Nu de gezondheid van de 82-jarige hertogin achteruitgaat, rijst de kwestie van de opvolging.
 
Maar eerst wat meer over de hertogin van Alba zelf en haar illustere voorvaderen. We hebben het hier over María del Rosario Cayetana Alfonsa Victoria Eugenia Francisca Fitz-James Stuart y de Silva, die meestal kortweg Cayetana Fitz-James Stuart of Cayetana de Alba wordt genoemd.
 
Cayetana werd in 1926 geboren als enig kind van de zeventiende hertog van Alba, Jacobo Fitz-James Stuart y Falcó en de vijftiende hertogin van Aliaga, María del Rosario de Silva y Gurtubay. Cayetana’s moeder stierf toen het meisje acht jaar was, na een lang ziekbed. Cayetana had echter een hechte band met haar vader, die haar inwijdde in de geheimen van kunst en literatuur en haar onderwees. Ook nam hij haar mee naar Londen, toen de hertog daar werd aangesteld als Spaans ambassadeur. De Tweede Wereldoorlog maakte Cayetana mee in Londen, waar ze les kreeg met andere diplomatenkinderen en over de vloer kwam bij Churchill, die verre familie was van de Fitz-James Stuarts. Het meisje kwam op plaatsen waar vrouwen in die tijd normaalgesproken geen toegang toe hadden en dit beïnvloedde het toch al onafhankelijke en soms opstandige karakter van Cayetana.
 
In 1947 trouwde de toen 21-jarige Cayetana met Luis Martínez de Irujo, zoon van de hertogen van Sotomayor. Volgens de kranten in die tijd was deze bruiloft ‘de duurste van de wereld’. Het echtpaar zou tussen 1948 en 1968 zes kinderen krijgen, maar in 1953 veranderde het leven van Cayetana totaal. Haar vader stierf en op 27-jarige leeftijd werd Cayetana op eigen titel de achttiende hertogin van Alba en hoofd van het huis van Alba. Als een door haar vader opgevoede geëmancipeerde en ontwikkelde vrouw nam Cayetana zelf het beheer over haar bezittingen en de verantwoordelijkheid over haar verplichtingen op zich.
 
En dat waren er nogal wat. Het huis van Alba vindt zijn oorsprong in de veertiende eeuw, toen de familie Álvarez de Toledo uit Alba de Tormes twee gebieden kreeg toegewezen als beloning voor de diensten die aan koning Enrique II van Castilië waren verleend.

 

In de vijftiende eeuw werd dit gebied uitgebreid en verheven tot graafschap en in 1472 verleende koning Enrique IV de graaf van Alba de titel hertog. Het waren de zoon en vooral de kleinzoon van deze eerste hertog van Alba die het huis uitbreidden en bekend maakten. De derde hertog van Alba, Fernándo Álvarez de Toledo wordt ook wel ‘El Gran Duque de Alba’ genoemd. Dit is tevens de gevreesde ‘hertog van Alva’ die aan het begin van de Tachtigjarige oorlog landvoogd was in de Nederlanden en door wiens ‘ijzeren’ bewind de opstand uitbrak die uiteindelijk leidde tot de Republiek der Verenigde Nederlanden’.
 
In de loop der eeuwen verzamelde het huis Alba door huwelijken en erfenissen meer en meer titels. De dertiende hertogin van Alba, die door Goya werd afgebeeld in een beroemd schilderij, stierf in 1802 zonder directe erfgenamen. Zij was de laatste Álvarez de Toledo en na haar ging de titel over naar een achterachterneef met de achternaam Fitz-James Stuart, de naam die de huidige hertogin ook draagt.
 
Cayetana erfde dus een patrimonium dat bestond uit landgoederen verspreid over het hele Spaanse grondgebied, paleizen in onder meer Madrid, Alba de Tormes (Salamanca) en Sevilla en een ontelbare hoeveelheid titels. Cayetana is vijfmaal hertogin, achttien maal markiezin, twintigmaal gravin en veertien maal ‘Grande de España’, de maximale titel van de Spaanse adel na de koning en diens kinderen.
 
Cayetana werd ook hoofd van de Fundación Casa de Alba, een stichting die zich bezighoudt met goede doelen en het verspreiden van kunst en cultuur. Zo hielp en helpt de stichting restauratieprojecten financieren en bracht Cayetana al schilderijen van Picasso naar Spanje toen die ten tijde van de dictatuur erg omstreden waren.
 
In 1972 overleed Luis Martínez de Irujo aan leukemie en Cayetana bleef na 25 jaar huwelijk alleen achter met zes kinderen. De ophef was groot toen ze zes jaar later hertrouwde met de voormalige priester Jesús Aguirre en hem ook een deel van de verantwoordelijkheden toevertrouwde. De intellectueel Aguirre bleek echter de liefde van Cayetana’s leven en hij stond haar bij bij het beheren van haar patrimonium en was als een vader voor haar kinderen.Na het passeren van de pensioengerechtigde leeftijd droeg Cayetana een deel van de werkzaamheden over aan drie van haar zoons. Maar zelf blijft ze tot de dag van vadaag het gezicht van het huis van Alba.
 
In 2001 werd Cayetana echter opnieuw weduwe toen Aguirre aan een longembolie overleed. Hoewel in eerste instantie intens verdrietig en verslagen, hief Cayetana ook deze keer het hoofd weer op. Ze liet zich steunen door haar kinderen en opvrolijken door haar kleinkinderen. Maar Cayetana zou Cayetana niet zijn als ze ook op hoge leeftijd haar eigen weg niet ging. Onlangs werd bekend dat de hertogin plannen had opgevat om te trouwen met de 58-jarige antiekhandelaar Alfonos Díez-Carabantes. De meeste van haar kinderen toonden zich echter fel gekant tegen deze beslissing van hun moeder en schoot in het verkeerde keelgat van de hertogin. Aan de glamourpers liet ze weten dat ze de huwelijksplannen heeft afgeblazen om de wens van haar kinderen te respecteren maar dat ze zich wel afvraagt waar die het recht vandaan halen om over haar privéleven te oordelen als ze zelf zo’n rommeltje van maken. Vijf van Cayetana’s kinderen zijn gescheiden en de meesten halen regelmatig de voorpagina’s van de roddelpers door hun privébeslommeringen. Ook Cayetana zelf haalt die voorpagina nog vaak. Afgelopen week stond haar karakteristieke hoofd met de bos krulhaar op menig voorpagina omdat bekend geworden was dat ze aan een ernstige ziekte leidt en dat haar gezondheid hard achteruit gaat. Ze beweegt zich de laatste tijd al regelmatig voort in een rolstoel en moet vaak het bed houden. Het betekent dat zoon Carlos zich voor kan gaan bereiden op het erven van de grootst denkbare erfenis want in de regels van het huis van Alba staat dat de eigendommen en titels niet verdeeld mogen worden en dat alles naar de eerste erfgenaam gaat. Zodat na de dood van Cayetana Carlos de man zal zijn met het blauwste bloed van de wereld. Maar het charisma en het opmerkelijke karakter van zijn moeder kan hij niet erven.
 
Door: Bea Lutje Schipholt
 
.

 


De Week in Spanje 2008

De Week in Spanje 2007